Thursday, 29 October 2015 08:22

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΟΥΛΙΤΙΔΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΙΤΙΔΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ

Written by 

Από τη δεκαετία του 1960 αναφέρεται αύξηση της εμφάνισης αλλά και της σοβαρότητας της φλεγμονής των ούλων στις εγκυμονούσες γυναίκες, το οποίο έχει αποδοθεί στις στεροειδείς ενδογενείς ορμόνες.  Η συχνότητα της ουλίτιδας στην εγκυμοσύνη μετρήθηκε σε διάφορες χώρες και βρέθηκε ότι  κυμαίνεται από 30 ως και 100%. Υπάρχει και ένας μικρός αριθμός μελετών που δεν έχει δείξει στατιστικά σημαντική διαφορά στην εμφάνιση  ουλίτιδας σε γυναίκες έγκυες σε σχέση με τις μη έγκυες.

 

Ευρήματα σε έγκυες

Οι γυναίκες που είχαν ενεργή ουλίτιδα ή περιοδοντίτιδα εμφάνισαν δραματική επιδείνωση αυτών των νόσων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Το βάθος των περιοδοντικών θυλάκων παρουσιάστηκε αυξημένο, και επίσης παρατηρήθηκε αυξημένη αιμορραγία από τους περιοδοντικούς ιστούς.  Οι δείκτες πλάκας και φλεγμονής των ούλων  παρουσιάστηκαν αυξημένοι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης σε πάρα πολλές μελέτες ενώ έδειξαν μείωση αμέσως μετά τον τοκετό, ακόμη και χωρίς την μεσολάβηση περιοδοντικής θεραπείας.

Ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι μελετώντας την πρόσφυση των ούλων στις έγκυες γυναίκες, παρατηρήθηκε ότι  η αυξημένη φλεγμονή υπάρχει κυρίως στην ουλική περιοχή κι όχι στο υπόλοιπο περιοδόντιο, επομένως το πρόβλημα θεωρείται αναστρέψιμο, εφόσον δεν αυξάνεται η απώλεια της περιοδοντικής πρόσφυσης.  Για να συμβεί μια τέτοια εκτεταμένη καταστροφή φαίνεται πως χρειάζεται συνεχής ύπαρξη φλεγμονής στο περιοδόντιο για διάστημα περισσότερο από όσο διαρκεί μια εγκυμοσύνη, ωστόσο αυτό δεν έχει αποδειχτεί ακόμη.

Λήψη αντισυλληπτικών

Παρόμοιες μελέτες που προσπάθησαν να συσχετίσουν τα επίπεδα των οιστρογόνων στο αίμα και την περιοδοντική νόσο, έχουν γίνει σε γυναίκες που λαμβάνουν από του στόματος αντισυλληπτικά. Σε κάποιες μελέτες οι γυναίκες που χρησιμοποιούσαν από του στόματος προγεστερόνη και οιστραδιόλη  βρέθηκαν με μεγαλύτερη απώλεια πρόσφυσης σε σχέση με τις μη χρήστριες, ενώ σε άλλες μελέτες δεν παρατηρήθηκε κάποια διαφορά.

Η οδοντική πλάκα

Γενικά όλες οι πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι  η ουλίτιδα που σχετίζεται με την εγκυμοσύνη εξαρτάται μεν από αλλά δεν συσχετίζεται με το ποσό της οδοντικής πλάκας και ότι η καλή στοματική υγιεινή μπορεί να εξουδετερώσει εν μέρει την δράση των ορμονών. Ερευνες έχουν γίνει και προσπαθώντας να απαντηθεί το αν η εγκυμοσύνη μπορεί να προκαλέσει νέα ουλίτιδα σε έδαφος υγιών ουλικών ιστών, οι οποίες δείχνουν αύξηση των δεικτών φλεγμονής των ούλων σε γυναίκες χωρίς ουλίτιδα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αλλά όχι των δεικτών φλεγμονής του περιοδοντίου., εξάγοντας το συμπέρασμα ότι οι φλεγμονώδεις αλλαγές των ούλων οφείλονται στην εγκυμοσύνη, ενώ επηρεάζονται και από το ποσοστό της οδοντικής πλάκας.

Μηχανισμοί δράσης των ορμονών

Σαφής περιγραφή των μηχανισμών που επιδρούν κατά την εγκυμοσύνη στο βαθμό της ουλικής φλεγμονής δεν υπάρχει. Η οιστραδιόλη και η προγεστερόνη είναι ορμόνες που παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις αναλόγως το τρίμηνο της εγκυμοσύνης που διανύεται ενώ κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορούν να φτάσουν επίπεδα ως και 30 φορές περισσότερο από τα αντίστοιχά τους κατά την έμμηνο ρύση. Οι έρευνες δείχνουν πως πολύ υψηλά ή πολύ χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων μπορούν να συσχετίζονται με κυτταρικές λειτουργίες όπως ο πολλαπλασιασμός και η διαφοροποίηση επηρεάζοντας έτσι τους ουλικούς ιστούς.  Στο περιοδόντιο υπάρχουν υποδοχείς τόσο για τα οιστρογόνα όσο και για την προγεστερόνη, καθιστώντας το ιστο-στόχο για τις συγκεκριμένες ορμόνες. Ωστόσο περισσότερο έχει μελετηθεί η επίδραση των ορμονών στα μαλακά στοιχεία του περιοδοντίου κι όχι στα σκληρά ανόργανα στοιχεία (οστεϊνη και φατνιακό οστό).

Η μικροβιακή χλωρίδα

Είναι γνωστό πλέον ότι οι αλλαγές στη μικροβιακή χλωρίδα της περιοχής των ούλων είναι από τις πρώτες αλλαγές που επισυμβαίνουν στην περίπτωση έναρξης ουλικής ή περιοδοντικής βλάβης. Έπειτα ακολουθεί η ιστική φλεγμονώδης αντίδραση στη νέα αυτή κατάσταση, στα μικρόβια δηλαδή και τα τοξικά μεταβολικά προϊόντα τους.  Οι αλλαγές αυτές θεωρούνται από τις πρώτες που επισυμβαίνουν κατά τη διάρκεια μιας εγκυμοσύνης. Συγκεκριμένα, το βακτήριο bacteroidesintermediumβρέθηκε ότι αυξάνει σημαντικά τα επίπεδά του κατά τη διάρκεια του δεύτερου τριμήνου της εγκυμοσύνης, ενώ μειώνεται στο τρίτο τρίμηνο και μετά τον τοκετό.  Οι αυξημένη προγεστερόνη και τα οιστρογόνα του ορού φαίνεται ότι καλύπτουν την διατροφική απαίτηση των βακτηρίων σε ναφθακινόνη, επομένως δρουν ως παράγοντας αύξησης τους, ενώ σε ερευνητικές εργασίες invitro, φαίνεται επίσης ότι μπορούν να επηρεάζουν τις μεταβολικές οδούς τους. Σε μια έρευνα ωστόσο, η οποία όμως είχε πολύ μικρό στατιστικό δείγμα, δεν παρατηρήθηκε αύξηση  των επιπέδων του συγκεκριμένοι βακτηρίου κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Μετρήσεις σε δείγματα σάλιου εγκύων έδειξαν επίσης μεγαλύτερες συγκεντρώσεις των περιοδοντοπαθογόνων  campylobacter rectus και prevotellaintermedia, γεγονός που συσχετίστηκε με την παρουσία οιστραδιόλης στο αίμα. Ωστόσο, η prevotellaintermediaδεν μπορεσε να συσχετιστεί με παρουσία οιστραδιόλης στο σάλιο, ούτε με φλεγμονή των ούλων.

Ειδική προσοχή έχει στραφεί προς τη μελέτη του  Fusobacterium nucleatum, ενός ευκαιριακού παθογόνου του στόματος, το οποίο εκτός από περιοδοντοπαθογόνο, μπορεί να μπει στην κυκλοφορία και να περάσει το φραγμό του πλακούντα δημιουργώντας προβλήματα στο έμβρυο.

Οι ανοσολογικές μεταβολές

Οι ανοσολογικές μεταβολές είναι ο δεύτερος παράγοντας μετά τη μεταβολή της μικροβιακής χλωρίδας που σχετίζεται με την ουλίτιδα. Τον πιο σημαντικό ρόλο παίζουν τα πολυμορφοπύρηνα λευκοκύτταρα, τα οποία θεωρείται ότι προστατεύουν από την περιοδοντική νόσο. Αμέσως μετά τη διέγερση των κυττάρων από τα παθογόνα, απελευθερώνονται κυτοκίνες και άλλοι διαμεσολαβητές της φλεγμονής των ούλων. Στις έγκυες γυναίκες παρατηρείται μια μικρού βαθμού ανοσοκαταστολή που μπορεί να εξηγήσει την ευπάθεια όσον αφορά την ουλίτιδα, καθως επίσης και ρύθμιση δραστηριότητας και λειτουργίας των πολυμορφοπύρηνων από τις κυκλοφορούσες ορμόνες. 

Συγκεκριμένα, η προγεστερόνη βρέθηκε ότι ενισχύει σημαντικά τη χημειοταξία των πολυμορφοπύρηνων σε χαμηλές συγκεντρώσεις οιστραδιόλης. Η προγεστερόνη  σε χαμηλές συγκεντρώσεις οιστραδιόλης επίσης φαίνεται να ενισχύει την παραγωγή προσταγλαδινών, ενώ η παραγωγή τους αναστέλλεται όταν ανεβαίνουν τα επίπεδα της οιστραδιόλης, με την αναστολή να εξαρτάται από τη δοσολογία των δύο ορμονών. Η παραγωγή ιντερλευκινών επίσης παρουσιάστηκε αυξημένη σε αυξημένες συγκεντρώσεις οιστραδιόλης και προγεστερόνης, ανάλογες αυτών που υπάρχουν κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι περισσότερες μελέτες που έχουν γίνει για την επίδραση των ορμονών της εγκυμοσύνης στην έκλυση κυτοκινών, αποτελούν invitroέρευνες και αυτές που έχουν γίνει σε εγκύους είναι πολύ λίγες σε αριθμό.

Συμπερασματικά, οι περισσότερες έρευνες συσχετίζουν θετικά τις ορμονικές μεταβολές της εγκυμοσύνης με την έξαρση της ουλίτιδας αλλά όχι και της περιοδοντίτιδας. Η εγκυμοσύνη θεωρείται οτι μπορεί να προκαλέσει ακόμη και ουλίτιδα επι εδάφους υγιών ιστών, η οποία όμως έιναι αναστρέψιμη. Oι εγκυμονούσες θα πρέπει να φροντίζουν για τον τακτικό έλεγχο και καθαρισμό των δοντιών τους ωστε να περιορίζουν οσο γίνεται τον μικροβιακό παράγοντα, προκειμένου να επιβαρύνονται λιγότερο απο την επίδραση των ορμονών. 

 

Πηγές:

 Min Wu, Shao-Wu Chen,  Shao-Yun Jiang, 2015: Relationship between Gingival Inflammation and Pregnancy, Mediators Inflammation

M. M. Usin, S. M. Tabares, R. J. Parodi, A. Sembaj 2013: Periodontal conditions during the pregnancy associated with periodontal pathogens., Journal of investigative and clinical dentistry, vol. 4, no. 1

 

E. Figuero, A. Carrillo-De-Albornoz, D. Herrera, A. Bascones-Martínez, 2010: Gingival changes during pregnancy: I. Influence of hormonal variations on clinical and immunological parameters, Journal of Clinical Periodontology, vol. 37, no. 3

Κείμενο: Αρετή Τζάνου

Read 232 times
Login to post comments